عصر یک روز زمستانیِ سال ۱۳۶۲ یا ۶۳ در فلکهی دوم آریاشهر[صادقیه] با دوستم
احمد، شال و کلاه کرده، دست به طرف هر سوارییی میگرفتیم که جای خالی برای سوار
شدن داشت. مقصد ما میدان «شهرزیبا» یا زیباشهر در شمال دهکدهی المپیک[مجموعه
ورزشی آزادی] بود. اوپلی نهچندان روبهراه جلومان ایستاد. احمد رفت جلو، من عقب.
بهمحض تکیه دادن به صندلی، قیافهی راننده در آینه، برایم خیلی آشنا آمد. هرچه با
حافظهام کلنجار رفتم، بهجا نیاوردم. نگاهم را که از آینه برداشتم، چند کتاب روی
داشبورد دیدم.
یکی دو دقیقهیی که رفتیم، احمد از راننده اجازه خواست نگاهی به کتابها
بیندازد. راننده خیلی صمیمی و مشتاق، استقبال کرد. احمد کتاب رویی را برداشت و سرش
رفت توی کتاب. من هم جسارت کردم و از راننده پرسیدم: آقا ببخشید، شما برای من خیلی
آشنا میآیید، نمیدانم کجا شما را دیدهام». راننده قدری سرش را کج کرد، توی آینه
من را دید و با تهلبخندی گویای شهرت و نامآوری، خودش را معرفی کرد. بهجا
آوردمش. ابراز خوشحالی و احترام کردم. از اقتصاددانان بهنام ایران بود. در سال
۱۳۵۹ دو کتاب جیبی و چند مقالهی او در باب اقتصاد را خوانده بودم. یادم آمد که
اسفند سال ۱۳۵۸ که کاندیدای مجلس شورای ملی بود، عکساش را در روزنامهها و نشریهها
دیده بودم. از کتابها و نوشتههای جدیدش پرسیدم. از سختیِ انتشار کتاب گفت و با
اشارهی انگشت به کتابِ در دست احمد، با تأکید گفت: «این کتاب را حتماً بخوانید.
به دیگران هم بدهید بخوانند». پرسیدم: «اسم کتاب چیه؟». گفت: «تکاپوی جهانی».
به میدان شهرزیبا که رسیدیم، حین
پیاده شدن، احمد کتاب را گذاشت روی داشبورد. راننده سریع برداشت و گذاشت توی دست
احمد: «ببرید، ببرید، مال شما. به دیگران هم بدهید!» از احمد اصرار و از راننده
انکار؛ پول نگرفت.
توی راه که باید پیاده تا خانه میرفتیم، کتاب را ورق میزدم. در معرفینامهی
ناشر کتاب آمده است که بیشترین ترجمه و بیشترین فروش را فقط در سه ماه اول
انتشار داشته است.[ در سه ماه اول انتشار
در ۱۹۸۰، ۴۰۰۰۰۰ نسخه فروش در فرانسه داشته، به ۱۸ زبان ترجمه شده. در سه ماه اول ۱۹۸۱،
یك میلیون و پانصدهزار نسخه، در ۱۰ زبان به فروش رسیده است.] خواندنش برایم یک
ضرورت شد. یکبار در ایران، ناقص و ناتمام خواندم، ولی در لیست کتابهای رسوبکرده
در حافظهام ماند.
یادداشتبرداریِ مفصل از این کتاب، پاسخ به همان کنجکاویِ سالیان و رساندن
پیام و مغز کتاب، به «دیگران» است.
***
خواندن کتاب «تکاپوی جهانی» بایسته است؛ برای آنها که چگونگی یا روشهای چرخهی
سیاسی و اقتصادی جهان ما، به زندگیشان میساید و گاه زندگیشان را دگرگون میکند.
آیا زندگییی را میتوان در دنیا یافت که از سایش چرخهی داخلی و جهانیِ سیاست و
اقتصاد بر بال و پرش در امان باشد؟!
این کتاب از صدها اتاق فکر سیاسی و اقتصادی که برای تعیین سرنوشت کشورها و
مردمان تصمیم میگیرند، آمده است.
خواندن کتاب «تکاپوی جهانی»، حوصله و
البته مسؤلیتشناسی میخواهد. با خواندن این کتاب، بیش از پیش واقعبین میشویم؛
خاطرهها از گذشتهها بهیاریِ رؤیاها برای تصور آیندهها میآیند، ولی «واقعیتها»
در هماکنون ملموس، دیدنی و درکشدنی میشوند.
تصور کنید به سقف زمین در لایهی زیرین آسمان بروید و از آنجا قیل و قال
سیاسی، اقتصادی و اجتماعیِ جهانمان را در هزاران اتوبان متقاطع تماشا کنید. کتاب
«تکاپوی جهانی» همان لایهی زیرین آسمان است برای آنها که برای شناخت این جهان
لجبازی میکنند.
باید یک انسان پرسشگر باشی تا کنجکاوانه حوصله کنی و این کتاب را بادقت بخوانی
تا رشتههای مرئی و نامرئیِ تصمیمگیریها برای دنیای ما را بشناسی؛ تا ببینی که
چگونه نظامیگری دولتها[با کمک شرکتها]، زندگی و فرهنگ را بلعیده و آیندهی
انسانها را گروگان گرفته است. با این کتاب که شانهبهشانه قدم میزنیم، حس میکنیم
که راز بقا میان دولتها و شرکتها چگونه در غشایی از جامهی شیک انسانی، ولی با
زربفت دیپلماسی و با کشاکش منافع و قدرت عمل میکند.
شاید در هیچ کتابی اینقدر واضح و روشن و با جزئیات متوجه علت عقبماندگی
کشورهای جهان سوم نشده باشیم؛ کشورهایی که در بسیاری از آنها ثروتهای طبیعی و
معدنیشان، بلای جانشان شده و خرج حرص و آز سلاطین و شاهان و شیخان و آمران قدرت
و صاحبان پول و مکندگان ثروتهای جهان سوم میشود.
با این کتاب که گامبهگام میشویم، مشاهده میکنیم که چقدر زیست طبیعی و
اقتصاد روزانهی غرب، وابستهی مطلق و بدون جایگزین به منابع و معادن آفریقا و
آسیاست؛ و این وابستگی چه استعمارگری و جنایتکاری که به بار نیاورده است!
این کتاب یک جاهایی شما را با توصیفات
و گزارشات و اعداد و ارقامش بهحیرت وامیدارد، یک جاهایی سکوت میکنید تا تصور
کنید که در چه جهانی هستید و یک جاهایی احساس خوشایندی میکنید که به شما چه دانشهای
بنیادین را میافزاید تا بدانیم در محاصره و اشعههای چه دنیایی زندگی میکنیم.
کتابی که به ما فرهنگ سیاسی و جهانبینیِ تاریخی میدهد.
این کتاب سفریست از سیاست و تکنولوژی گذشتهی جهان و طی مراحل تکاملی آن تا
تحول جهانیِ ورود به دنیای انفورماتیک. «تکاپوی جهانی» مرحله به مرحله نشان میدهد که چه حوادثی ما را از
جهان صنعتی به دنیای انفورماتیک آوردند.
در «تکاپوی جهانی» میخوانیم:
ـ نفت، چگونه جهان و بقای انسانها و کشورها را رهبری میکند، جنگ راه میاندازد،
استعمارگر راه میاندازد، زندگی را هم رنگآمیزیِ رنگینکمانی میکند.
ـ چرا تنگهی هرمز گلوگاه انرژی و زیست جهان و تعیینکنندهی موازنهی قدرت
میان دولتهاست؟
ـ زیر و بم رقابت شرکتها و دولتها، «غولهایی که خون تمدن را میمکند» بر سر
منافع پولی و اقتصادی و بازار...
ـ چگونه شرکتها، دولت تعیین میکنند و انتخابات و رأی مردم، فقط شکل و فرم
تمدنیِ آن را نقش میدهد؟ حتی در دموکراسیهای مشهور...
ـ چرا در ایران و جهان، فاصلهی
طبقاتی مدام بیشتر میشود؟ «خودویرانگری شاهنشاهی» چیست و جزمهای آیینی با مردم
جهان و ایران چه کردهاند؟
ـ نتیجهی دیدار با آلبرت اینشتین در یک جنگل و مکیدن دانش او، با جهان چه
کرد؟
ــ جزئیات پشت پردهی تصمیمگیری برای بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی چه
بود؟ اورانیوم آن از کجای جهان آورده شد؟
ـ اگر ژاپن در دام حیلهی روزولت نمیافتاد، اگر مغلوب جناح جنگطلب حکومت خود
نمیشد، سرنوشت جنگ جهانی دوم چه میشد و جهان ما امروز چه موقعیتی داشت؟ کتاب
«تکاپوی جهانی» آینهیی تمامقد برابر همین واقعه است.
ـ آیا اذهان ژاپنی میبایست از شهادتگاه هیروشمیا بگذرند تا در هر یك از
آنان، نیروی عقل با واکنش زنجیرهییِ «هوش انسانی»، نیرویی چونان نیروی هستهیی
رها شود؟ حکایت عجیب برخاستن ققنوس ژاپن از خاکستر خویش، کشف معدن هوش، رسیدن به
سلطان پروسسور و فتح بازارهای جهان.
ـ چگونه آیینهای خشک عقیدتی و جزمها، زمان و تفكر و زندگی را به چهارمیخ میكشند؟
ـ لحظات استیصال و درماندگیِ رهبران کشورها، همچون مردمان...
ـ چگونه گاندی، مصدق، نهرو، تیتو، ناصر، سوكارنو و نكرومه، پیشوایان شكستن
تابوی استعماری شدند؟
ـ چگونه اسرائیلِ منزوی، با همفکری فرانسه و انگلیس، سپر بلای اروپا و سپس
آمریکا در خاورمیانه میشود؟
ـ چرا و چگونه جنبشهای سیاسیِ آزادیبخش در دوران جنگ سرد رشد کردند؟
.ـ آیا همهی پیشبینیهای «تکاپوی جهانی» درست از آب درآمدند؟
ـ «آگاهی یافتن و تنها آگاهی یافتن، شانس آیندهی ما را خواهد ساخت.»
از معرفی کتاب «تکاپوی جهانی» در جلد ششم «سلوک با کتاب»
دریافت رایگان کتاب:
https://shorturl.at/TqJgX
پستها
0 نظرات